Pogorszenie nastrojów inwestycyjnych wśród firm prywatnych, poprawa w publicznych - NBP

Badanie NBP wskazuje na pogorszenie nastrojów inwestycyjnych wśród firm prywatnych pod koniec ubiegłego roku, przy jednoczesnej poprawie nastrojów w sektorze publicznym. Z kolei w przypadku przedsiębiorstw zagranicznych nastroje inwestycyjne pozostają osłabione - wynika z najnowszego raportu NBP "Szybki Monitoring" z sektora przedsiębiorstw.

Zgodnie z wynikami badania NBP w IV kw. 2025 r. optymizm inwestycyjny przedsiębiorstw, obniżył się (do 35,9 proc. z 37,0 proc. w III kw.), wracając w pobliże poziomu wieloletniej średniej (35,5 proc.).

W planach na I kw. 2026 r. obniżył się odsetek firm deklarujących zamiar rozpoczęcia nowych inwestycji (do 22,0 proc. z 23,0 proc. w poprzednim badaniu, średnia wieloletnia 21,7 proc.) oraz kontynuacji już rozpoczętych inwestycji (do 94,6 proc. z 95,4 proc., średnia wieloletnia 93,3 proc.).

"Mimo to nieznacznie zwiększyła się skala planowanego wzrostu nakładów (4,3 pkt proc. wobec 3,5 pkt proc., średnia wieloletnia 2,4 pkt proc.), co może wynikać z częstszych zapowiedzi zwiększenia ponad plan skali już rozpoczętych inwestycji. Wyraźną poprawę planów wzrostu nakładów odnotowano w największych przedsiębiorstwach (wskaźnika ważony zatrudnieniem wzrósł do 26,2 pkt proc. wobec 19,8 pkt proc. w poprzednim badaniu)" - dodano.

Mimo niewielkiego wzrostu odsetka przedsiębiorstw planujących rozpoczęcie nowych inwestycji w horyzoncie rocznym (do 33,4 pkt proc. z 32,1 pkt proc., średnia wieloletnia 32,7 pkt proc.), prognozy wzrostu skali nakładów obniżyły się (do 6,3 pkt proc. z 8,6 pkt proc., średnia wieloletnia 7,0 pkt proc.).

Obniżył się optymizm inwestycyjny przedsiębiorstw prywatnych (do 32,3 proc. z 34,6 proc. w III kw.), kształtując się poniżej wieloletniej średniej (33,2 proc.). W szczególności w tej grupie przedsiębiorstw pogorszyły się plany zmian skali inwestycji w perspektywie kwartalnej i rocznej, a przedsiębiorstwa zagraniczne częściej zapowiadały spadek nakładów niż ich wzrost.

Poprawiły się natomiast nastroje inwestycyjne w przedsiębiorstwach publicznych, gdzie wskaźnik optymizmu w tym zakresie wzrósł do rekordowego poziomu (60,0 proc. z 54,6 proc. w III kw., przy średniej wieloletniej 52,8 proc.). Odnotowano tam wyraźny wzrost kwartalnego wskaźnika nowych inwestycji (do 42,3 proc. z 38,1 proc. w III kw.) oraz salda zmian nakładów (42 proc.), a wskaźniki te osiągnęły jeden z najwyższych poziomów w historii badania. Podobna poprawa miała miejsce w przypadku planów rocznych, gdzie bardziej optymistyczne plany nowych inwestycji przełożyły się na podniesienie prognoz wzrostu nakładów.

"Poprawa wskaźnika zmian skali planowanych inwestycji nastąpiła w niemal wszystkich grupach przedsiębiorstw wydzielonych ze względu na rodzaj działalności. Szczególnie wysoki poziom tego wskaźnika na tle danych historycznych i pozostałych branż odnotowano w transporcie. Jego poprawa nastąpiła także w przemyśle. Wynikało to z wyższych odczytów w branżach poza przetwórstwem (tj. dostawa wody i gospodarowanie odpadami, energetyka i górnictwo), co jest prawdopodobnie związane z oczekiwanym wzrostem wykorzystania środków unijnych. W przetwórstwie utrzymują się natomiast niekorzystne prognozy, zwłaszcza w branżach wrażliwych na koniunkturę w Niemczech" - podaje NBP.

Niekorzystne oceny dotyczące planów zmian skali inwestycji odnotowano również w handlu. Przedsiębiorstwa na szeroką skalę – większą niż w 2025 r. – planują również istotne dla swojego rozwoju wydatki, które mają charakter inwestycyjny, ale są rozliczane jako koszty bieżące prowadzenia działalności. Dotyczy to przede wszystkim nakładów na rozwój kapitału ludzkiego (54,5 proc. firm planuje takie wydatki w 2026 r.), inwestycji związanych z transformacją cyfrową (50,8 proc. firm) oraz wydatków na remonty i modernizacje (44,6 proc.).

W dalszej kolejności są to usługi doradcze i optymalizacja procesów (35,7 proc.) oraz wprowadzanie innowacji, rozwój produktów i działania badawczo-rozwojowe (29,7 proc.). Wydatki z tej ostatniej kategorii częściej planowały przedsiębiorstwa duże (44,0 proc.), działające w przetwórstwie przemysłowym (41,4 proc.), w tym szczególnie producenci dóbr trwałych (48,1 proc.). Jednocześnie wydatki rozwojowe wliczane w ciężar kosztów w 2026 r. są planowane częściej przez firmy deklarujące w tym okresie wyższą aktywność inwestycyjną.

W świetle wyników badania NBP 75 proc. przedsiębiorstw nie planuje znaczących inwestycji. W dużym stopniu wynika to z niskiej skłonności firm do rozwoju – 35,0 proc. firm uzasadniało brak planowanych inwestycji optymalną bieżącą skalą działalności. Takich firm było więcej wśród przedsiębiorstw uzyskujących zadowalającą rentowność z działalności (47,8 proc.). Niska aktywność inwestycyjna firm o zadowalającej rentowności może prowadzić do pogorszenia alokacji kapitału.

Wśród barier dla inwestycji najważniejszym, czynnikiem pozostał zbyt niski lub niepewny popyt (22,8 proc. wskazań wobec 25,8 proc. w 2024 r.). Wraz z obniżaniem stóp procentowych osłabiła się rola ograniczeń natury finansowej (17,9 proc. wskazań wobec 19,4 proc.).

"Wynikały one przy tym głównie z niedostatecznego poziomu własnych środków finansowych na skutek słabej sytuacji ekonomicznej firmy (8,9 proc.), a rzadziej z niedostępności finansowania kredytowego (4,4 proc.), czy oczekiwaniem na fundusze unijne (4,6 proc.). Ten ostatni czynnik silniej hamuje przy tym inwestycje w firmach publicznych, energetyce i gospodarowaniu wodą" - podaje NBP.

(PAP Biznes)

tus/ ana/