Alert europejski: Energetyczna rewolucja potrzebuje kapitału. UE chce uruchomić biliony z rynku finansowego

Na początku marca br. organ wykonawczy przedstawił nową strategię inwestycji w czystą energię, która ma odblokować ogromne środki prywatne dla transformacji energetycznej. Dokument pokazuje skalę wyzwań, aby osiągnąć cele klimatyczne i wzmocnić bezpieczeństwo energetyczne, Europa będzie musiała zwiększyć roczne inwestycje w sektor energetyczny niemal trzykrotnie. Całość wymaga kompleksowej zmiany sposobu finansowania procesu transformacji.

SUBSKRYBUJ NEWSLETTER LEGISLACYJNY 

Nowa fala inwestycji

Transformacja energetyczna w Unii Europejskiej powoli wchodzi w etap, w którym kluczową barierą staje się nie technologia, lecz kapitał. Komisja Europejska szacuje, że w latach 2026-30 inwestycje w sektor energetyczny powinny sięgnąć około 660 mld euro rocznie, a w kolejnej dekadzie wzrosnąć do niemal 695 mld euro rocznie. To radykalna zmiana w porównaniu z okresem 2011-21, gdy średni poziom inwestycji wynosił około 240 mld euro rocznie.

Skala potrzeb wynika z jednoczesnej transformacji wielu elementów systemu energetycznego. Mowa o rozwoju odnawialnych źródeł energii, modernizacji sieci elektroenergetycznych, poprawie efektywności energetycznej oraz elektryfikacji przemysłu i transportu.

Kluczową rolę w działaniach inwestycyjnych ma odegrać kapitał prywatny. Zdaniem Komisji finansowanie publiczne nie będzie w stanie udźwignąć tak dużych potrzeb inwestycyjnych. Dlatego nowa strategia stawia na mobilizację m.in. funduszy emerytalnych, firm ubezpieczeniowych czy inwestorów instytucjonalnych. Według danych przywołanych w zaprezentowanej strategii prywatne instytucje finansowe w Europie zarządzają aktywami o wartości ponad 33 bilionów EUR. Z kolei inwestorzy instytucjonalni dysponują kapitałem przekraczającym 12 bilionów EUR, który – przy odpowiednich warunkach regulacyjnych – może zostać skierowany do projektów energetycznych o stabilnym i długoterminowym zwrocie.

Sieci znów w centrum uwagi

Jednym z głównych obszarów inwestycyjnych wskazanych przez organ wykonawczy UE są sieci elektroenergetyczne. Rosnąca liczba instalacji OZE oraz rozwój elektromobilności powodują, że infrastruktura sieciowa staje się kluczowym elementem bezpieczeństwa energetycznego i konkurencyjności gospodarki.

Aby przyspieszyć inwestycje w tym obszarze, Komisja wraz z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym proponuje nowe instrumenty finansowe. Jednym z nich ma być fundusz inwestycji w infrastrukturę strategiczną, który ma współfinansować kluczowe projekty energetyczne i przyciągać kapitał prywatny. Rozważane są również nowe mechanizmy sekurytyzacji przyszłych przychodów z infrastruktury energetycznej oraz emisja obligacji hybrydowych, które pozwolą operatorom sieci zwiększyć zdolność inwestycyjną bez nadmiernego obciążania bilansów.

Nowe technologie z mniejszym ryzykiem

Strategia przewiduje działania wspierające rozwój innowacyjnych technologii energetycznych. Według szacunków Międzynarodowej Agencji Energetycznej aż około 35 proc. redukcji emisji potrzebnych do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. będzie zależeć od technologii, które nie są jeszcze w pełni dostępne na rynku.

Z tego względu Komisja Europejska chce zwiększyć wsparcie dla takich rozwiązań jak długoterminowe magazynowanie energii, pływające farmy wiatrowe i fotowoltaiczne, technologie wychwytywania i składowania CO₂ czy zaawansowane projekty energii oceanicznej. Wsparcie ma pochodzić zarówno z instrumentów finansowych UE, jak i z funduszy badawczo-innowacyjnych, takich jak program „Horyzont Europa”. Istotnym elementem strategii jest także powiązanie inwestycji energetycznych z rozwojem nowych technologii jądrowych, w tym SMR.

Co z tego wynika?

Nowy plan Komisji Europejskiej potwierdza, że przyszłość transformacji energetycznej w Europie będzie w dużej mierze zależeć od zdolności do uruchomienia prywatnego kapitału na ogromną skalę. Jeśli plan się powiedzie, sektor energetyczny stanie się jednym z największych obszarów inwestycyjnych w europejskiej gospodarce w nadchodzących dekadach.

Jednocześnie dokument pokazuje, że transformacja energetyczna coraz wyraźniej staje się elementem strategii gospodarczej i przemysłowej Unii Europejskiej i poszczególnych państw członkowskich, a wykorzystanie stojącej przed nami szansy to „paliwo” do znalezienia się w czołówce globalnej stawki w obszarze rozwojowym.