Inwestowanie zgodne z ESG. ABC dla inwestora zainteresowanego zielonym trendem i zrównoważonym rozwojem

Tematyka ESG rozpala do czerwoności rynki finansowe i staje się jednym z kluczowych tematów dla inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych. Oto krótkie kompendium tłumaczące zjawisko, którego znaczenie na globalnych giełdach będzie systematycznie rosło.

Czym jest ESG?

ESG (Environmental, Social, Governance) to podejście inwestycyjne, które skupia się na zarządzaniu ryzykiem związanym z czynnikami środowiskowymi, społecznymi oraz ładem korporacyjnym. Stanowi część szerszej strategii zrównoważonego inwestowania. 

Jak duży jest rynek ESG?

Szacuje się, że na koniec 2023 roku fundusze oznaczone etykietą ESG miały prawie 3 bln USD aktywów. Definicje ESG mogą się jednak różnić, co wpływa na te szacunki, bo precyzyjna metodologia i walka z greenwashingiem dopiero kształtują ten obszar.

Kontrowersje wokół ESG

W Stanach Zjednoczonych ESG spotyka się z krytyką, zwłaszcza ze strony konserwatystów, którzy twierdzą, że ESG promuje liberalne wartości kosztem zysków finansowych. Niektóre stany rządzone przez republikanów, takie jak Floryda i Teksas, wycofały miliardy dolarów z funduszy państwowych zarządzanych przez BlackRock (to główny popularyzator ESG na rynkach kapitałowych). 

Jednak co do zasady w krajach zachodnich krytyka ESG koncentruje się raczej nie na idei jako takiej (zielony trend technologiczny wymusza inwestowanie w tym obszarze), ale metodologii. Przykładowo w marcu 2024 r. Bloomberg poinformował, że ponad dwie trzecie pasywnych funduszy ESG, które są reklamowane jako zrównoważone, przyczynia się do finansowania rozwoju przemysłu paliw kopalnych, co jest sprzeczne z globalnym celem ograniczenia ocieplenia klimatu do krytycznego poziomu 1,5°C od początku rewolucji przemysłowej. Takie wnioski płyną z najnowszego badania przeprowadzonego przez Reclaim Finance (to francuska organizacja pozarządowa specjalizująca się w finansach powiązanych z sektorem paliw kopalnych).

Według tego raportu obejmującego 430 zrównoważonych funduszy pasywnych, prowadzonych przez pięciu głównych zarządzających aktywami w Europie i Stanach Zjednoczonych, aż 70% z nich jest "zaangażowanych w spółki rozwijające nowe projekty związane z paliwami kopalnymi".

W polskich TFI optyka ESG dopiero raczkuje, ale rynek wymusi zmiany

Wyniki inwestycji ESG

Kryzys energetyczny, który wybuchł w 2022 r. nadal potęguje rynkową niepewność. W drugiej połowie 2023 r. drastycznie spadła ilość uruchamianych funduszy ESG do zaledwie 6 w porównaniu do 55 w pierwszej połowie tego samego roku i średnią roczną oscylującą wokół 100 w latach 2020-2022.

Jednym z kluczowych czynników wpływających na te zmiany są według Financial Times trudności, z jakimi borykają się fundusze ESG w osiąganiu satysfakcjonujących wyników w ostatnich latach. Mimo że generalnie ich wyniki były lepsze od tradycyjnych funduszy inwestycyjnych w 2019, 2020 i 2021 roku, o tyle w 2022 i 2023 radziły sobie znacznie gorzej.

Jednak zdaniem większości analityków to raczej zadyszka wynikająca z kryzysu energetycznego i krótkotrwałego „babiego lata” paliw kopalnych oraz procesu większej specjalizacji funduszy ESG. Trend transformacji energetycznej przyśpiesza na całym świecie i przekształca rynki finansowe. W latach 2018-23 ponad 120 funduszy zmieniło nazwę lub dostosowało strategię, aby uwzględnić czynniki ESG. Poza tym, gdyby przyjrzeć się dokładnie działalności funduszy ESG w 2023 r. to okaże się, że w 2023 kłopoty miał głównie jeden z nich. Chodzi o fundusz ETF - iShares ESG Aware MSCI USA, firmy BlackRock, który stracił ponad 9 mld USD aktywów.

Mimo to, co należy podkreślić, samo BlackRock, czyli największe na świecie przedsiębiorstwo zarządzające aktywami inwestycyjnymi, kontynuuje ekspansję związaną z ESG pomimo stanowiska republikanów, którzy kontestują politykę demokratów pobudzających rozwój zielonych technologii z budżetu federalnego.

Niskie ryzyko ESG dla Polenergii. Grupa publikuje raport o zrównoważonym rozwoju

Działania regulacyjne

Regulatorzy w USA i Europie zaczęli ograniczać firmy, które ich zdaniem wyolbrzymiają znaczenie ESG we własnych działaniach biznesowych. Przykładowo, amerykańska SEC wprowadziła zasadę, wymagającą, aby 80% inwestycji funduszu było zgodnych z jego deklarowanym celem. 
Zmiany w przepisach UE skłoniły zarządzających funduszami do usunięcia oznaczenia ESG z około 200 mld euro funduszy od lipca 2022 r. do marca 2023 r.

Francja, na przykład, ogłosiła na koniec 2023 r., że fundusze mogą uzyskać krajową etykietę zrównoważonej, społecznej i korporacyjnej tylko wtedy, gdy wykluczą z inwestycji firmy z sektora paliw kopalnych, które nadal rozwijają swoją działalność. Ta etykieta, znana jako SRI, może potencjalnie doprowadzić do wycofania aktywów o wartości około 7 miliardów euro (7,6 miliarda dolarów).