Alert legislacyjny: rząd stawia na bezemisyjność i deregulację oze
Rząd wpisał do wykazu prac legislacyjnych projekt ustawy przewidującej wsparcie dla inwestycji w dekarbonizację przemysłu i energetyki. Równocześnie wchodzą w życie kolejne ustawy deregulujące sektor energetyczny i wspierające oze.
SUBSKRYBUJ NASZ NEWSLETTER LEGISLACYJNY
Obszar – zielona transformacja i dekarbonizacja przemysłu
Projekt ustawy o udzielaniu wsparcia na projekty inwestycyjne oparte na technologiach neutralnych emisyjnie (UC156) ma na celu implementację do polskiego porządku prawnego Clean Industrial Deal State Aid Framework (CISAF) - dokumentu określającego ramowe zasady udzielania przez państwa członkowskie UE pomocy publicznej przyspieszającej wdrażanie założeń Clean Industrial Deal.
Od połowy czerwca procedowany jest również projekt ustawy mający na celu uporządkowanie przepisów ustawy UC84 tzw. ustawy sieciowej.
7 lipca weszło natomiast w życie większość przepisów ustawy UDER92 mającej umożliwić modernizację ciepłownictwa oraz uprościć życie odbiorcom energii.
Ścieżka legislacyjna
Projekt ustawy został wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Przewidywany termin przyjęcia projektu ustawy przez rząd to IV kwartał 2026 r.
Druk nr 2750 został skierowany do I czytania do Komisji do Spraw Deregulacji oraz Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych.
Ustawa UDER92 została podpisana przez Prezydenta i weszła w życie 7 lipca 2026 r.
Inwestycje w gospodarkę bezemisyjną i przyjazną klimatowi
Projektowana ustawa ma na celu wdrożenie CISAIF poprzez ustalenie warunków na jakich polscy przedsiębiorcy będą mogli się ubiegać o wsparcie inwestycji w oze, bezemisyjne technologie i dekarbonizację przemysłu.
Projekt ustawy przewiduje, że o pomoc dla projektów inwestycyjnych opartych na technologiach neutralnych emisyjnie będą mogli ubiegać się przedsiębiorcy, którzy zobowiążą się do poniesienia kosztów kwalifikowalnych w kwocie stanowiącej co najmniej równowartość 110 milionów euro, utworzenia co najmniej 50 nowych miejsc pracy w związku z realizacją projektu z zakresu czystych technologii oraz spełnienia co najmniej 5 warunków uzupełniających.
Ponadto przedsiębiorcy będą zobowiązani do utrzymania projektu opartego na technologiach neutralnych emisyjnie w danej lokalizacji przez co najmniej 5 lat lub co najmniej 3 lata w przypadku MŚP.
Pomoc publiczna będzie udzielana w formie:
dotacji celowej lub
zwolnienia od PIT lub CIT.
Planowany budżet na realizację instrumentu wsparcia projektów inwestycyjnych opartych na technologiach neutralnych emisyjnie wynosi 5 mld PLN w okresie 10 lat.
Wsparcie przewidziane ustawą będzie przeznaczone na:
produkcję i magazynowanie energii odnawialnej,
technologie wodorowe, CCS, geotermalne, bateryjne,
rozwój infrastruktury elektroenergetycznej,
przemysłowe procesy dekarbonizacji,
produkcję kluczowych komponentów i surowców dla czystych technologii.
Jest to działanie mające zapobiec odpływowi inwestycji poza Europę i jednocześnie przyczynić się do rozwoju lokalnego przemysłu high–tech. CISAF pozwala państwom członkowskim wspierać budowę nowych fabryk produkujących urządzenia i komponenty kluczowe dla zielonej transformacji.
Projektowana w ustawie implementacja komunikatu CISAF ma na celu wsparcie realizacji projektów inwestycyjnych w zakresie czystych technologii.
Czytaj także: Miliardy na zielony przełom: zielone finansowanie napędza Tauron
Ustawa sieciowa w naprawie
Przypomnijmy, że ustawa sieciowa to przede wszystkim od dawna wyczekiwana reforma systemu przyłączeniowego.
Jej główne założenia to:
nowa bezzwrotna opłata za złożenie wniosku o określenie warunków przyłączenia – 1 zł/kW mocy przyłączeniowej,
wyższa zaliczka na poczet opłaty przyłączeniowej – 60 zł/kW, zamiast dotychczasowych 30 zł/kW,
kamienie milowe realizacji inwestycji: inwestor jest zobowiązany do dochowania terminów realizacji poszczególnych etapów inwestycji jak np. uzyskanie pozwolenia na budowę,
ważność warunków przyłączenia skrócona z dwóch lat do roku,
rozszerzenie stosowania cable poolingu.
Niestety po wejściu w życie ustawy UC84 pojawiły się pierwsze wątpliwości dotyczące jej obowiązywania z uwagi na niejasność przepisów przejściowych.
Duża część regulacji UC84 weszła w życie 30 kwietnia 2026 r., ale wybrane przepisy dotyczące inwestorów z bardziej zaawansowanymi projektami mają zacząć obowiązywać dopiero później.
W związku z tym część inwestorów nie jest pewna do kiedy ma czas na dopełnienie formalności związanych np. z wniesieniem zabezpieczeń.
Projekt nowelizacji naprawczej procedowany od połowy czerwca 2026 r., ma przede wszystkim uporządkować przepisy przejściowe dla projektów w toku.
Najważniejsze planowane zmiany obejmują:
zastąpienie niejasnych odesłań konkretnymi datami,
doprecyzowanie zasad uzupełniania zaliczek,
wskazanie wysokości obniżonych zabezpieczeń finansowych,
ochronę projektów realizowanych etapami,
wprowadzenie przepisów działających wstecz od 30 kwietnia 2026 r., jeżeli są korzystne dla adresatów.
Czytaj także: PSE z nową strategią. Czas na dominację OZE w systemie
UDER 92 czyli prokonsumencka deregulacja
Ustawa UDER92 podpisana w lipcu przez Prezydenta Karola Nawrockiego to (kolejna) próba uproszczenia procesu przyłączeniowego oraz ułatwienia życia odbiorcom energii.
Głowna zmianą na rzecz konsumentów jest obowiązek dołączenia do rachunku za energię elektryczną podsumowania, z którego będzie wynikać:
łączna kwota do zapłaty,
koszt samej energii,
koszt dystrybucji (dostarczenia energii),
okres obowiązywania umowy.
Nowe przepisy zmieniają także procedurę przyłączania nowych odbiorców do sieci.
Zgodnie z nowelizacją operator systemu dystrybucyjnego będzie zobowiązany do zainstalowania licznika energii elektrycznej w terminie do 21 dni od dnia otrzymania informacji o zawarciu umowy sprzedaży energii.
Dodatkowym ułatwieniem ma być wybór sposobu komunikacji z odbiorcą energii elektrycznej. Wg nowych przepisów odbiorca będzie mógł prowadzić korespondencję z dostawcą energii w formie tradycyjnej lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Ustawa wprowadza także zmiany dotyczące ciepłownictwa. Nowe przepisy wprowadzają m.in.: definicję magazynów ciepła i chłodu, określają warunki uznania ciepła z kotłów elektrycznych za odnawialne, wprowadzają zasady kalkulacji zwrotu kapitału oparte na stopie zwrotu z obligacji skarbowych oraz premii za ryzyko.
Wg ustawodawcy takie zmiany mają:
umożliwić rozwój technologii akumulowania nadwyżek ciepła oraz późniejszego wykorzystania,
wesprzeć proces elektryfikacji systemów ciepłowniczych i pozwoli efektywniej wykorzystywać nadwyżki energii elektrycznej z OZE,
zwiększyć atrakcyjność inwestycji i ograniczyć niepewność regulacyjną dla przedsiębiorstw ciepłowniczych.
Co z tego wynika?
UC156 to próba uczynienia polskiego przemysłu bardziej konkurencyjnym i zielonym na tle innych krajów, co wpisuje się oczywiście w ogólną strategię UE mającą na celu przeciwstawianie się chińskim i amerykańskim wpływom.
Planowane regulacje mogą stać się istotnym instrumentem wsparcia dla inwestycji przemysłowych w nadchodzących latach. Szczególnie duże znaczenie mogą mieć dla przedsiębiorstw planujących budowę zakładów produkcyjnych związanych z technologiami bateryjnymi, wodorowymi, OZE czy dekarbonizacją procesów przemysłowych.
Biorąc jednak pod uwagę wysokość kosztów kwalifikowalnych wskazanych oraz wymóg utworzenia co najmniej 50 nowych miejsc pracy, należy dojść do wniosku, że z takiego wsparcia skorzystają duzi, a nie mali i średni przedsiębiorcy, na których powinna się opierać gospodarka rynkowa.
Ustawa nr 2750 powinna natomiast usunąć wątpliwości co do kwestii zaliczek, wysokości zabezpieczeń finansowych oraz losu projektów realizowanych etapami, co powinno przełożyć się na większą pewność prawa oraz spokój wśród inwestorów.
Ostatnia ustawa wchodząca w życie (UDER92) to nowinka z rządowego cyklu pt. „Deregulacja”.
W zamierzeniu twórców ustawa ma wzmacniać fundamenty bezpieczeństwa energetycznego poprzez rozwój rozwiązań zwiększających elastyczność systemu i jego odporność na zmienność podaży energii.
Integracja magazynów ciepła, rozwój ciepłownictwa opartego na OZE oraz wsparcie kogeneracji mają natomiast stworzyć spójny model nowoczesnego rynku energii.
Naszym zdaniem UDER92 to przede wszystkim cała gama uproszczeń dla konsumentów.
W kontekście rynku ciepła ustawa stwarza natomiast możliwość zawierania długoterminowych umów na sprzedaż lub dostawę ciepła technologicznego. Tego rodzaju umowy zapewniają dostawcy stabilność przychodów, a odbiorcy przewidywalność kosztów.
Jest to o tyle istotne, że w przypadku określenia w sposób precyzyjny m.in. wolumenu dostaw, mechanizmu ustalania ceny, okres obowiązywania, wymaganego poziomu dostępności oraz podziału ryzyka między stronami, takie umowy mogą stanowić istotny element oceny zdolności projektu do pozyskania finansowania, co powinno ułatwić proces pozyskiwania funduszy na inwestycje.
